Slimmere IT als versneller van de energietransitie

De energietransitie is al jaren een onderwerp van gesprek. Toch leek echte versnelling lange tijd uit te blijven. Subsidies waren nodig om kleine stappen vooruit te zetten, maar helaas was het grote publiek niet enthousiast te krijgen. Dat veranderde abrupt met de oorlog in Oekraïne en de daaropvolgende energiecrisis. Ineens werd verduurzaming niet alleen wenselijk, maar ook economisch aantrekkelijk.

Maar deze snelle elektrificatie brengt grote uitdagingen met zich mee. Het elektriciteitsnet loopt tegen zijn grenzen aan, wachttijden voor nieuwe aansluitingen lopen op, en netcongestie remt economische groei én duurzame energieprojecten. Hoe kunnen we dit slimmer aanpakken? Digitalisering biedt oplossingen.

Netcongestie: waarom loopt het vast?

Jarenlang was het energienet stabiel genoeg om verduurzaming geleidelijk op te vangen. De infrastructuur groeide mee, storingen bleven beperkt en nieuwe aansluitingen waren binnen een acceptabele termijn geregeld. Maar de recente omslag in energiegebruik – met een sterke toename van elektrische auto’s, warmtepompen en decentrale opwekking – legt te veel druk op het net.

Gevolg: op piekmomenten is er simpelweg geen ruimte meer. Bedrijven en consumenten wachten langer op een zwaardere aansluiting, nieuwe zonneparken kunnen niet zomaar worden aangesloten en netbeheerders waarschuwen voor economische schade die kan oplopen tot 40 miljard per jaar.

Uitbreiding van het net is een logische oplossing, maar kost tijd, geld en technisch personeel – zaken die niet onbeperkt beschikbaar zijn. Daarom wordt er gezocht naar slimmere manieren om bestaande capaciteit beter te benutten.

Smart grids en slim laden: digitalisering als oplossing

Een van de belangrijkste digitale innovaties in de energiesector is het ‘smart grid’. Hiermee wordt vraag en aanbod beter op elkaar afgestemd met behulp van technologie. Voorbeelden hiervan zijn:

Netbewust laden: Elektrische auto’s worden niet allemaal tegelijk geladen, maar in daluren of als er voldoende capaciteit is.
Vehicle-to-grid: In wijken zoals Lombok in Utrecht wordt geëxperimenteerd met het terugleveren van energie uit autobatterijen naar het net om de energiepieken zoveel mogelijk op te kunnen vangen de wijk.
Slimme meters en sensoren: Deze geven real-time inzicht in het verbruik en maken voorspellend onderhoud mogelijk, zodat overbelasting kan worden voorkomen.

Data als stuurinstrument

De enorme hoeveelheid data die digitalisering oplevert, helpt netbeheerders en energieleveranciers beter in te spelen op ontwikkelingen.

Voorspellingen maken: Waar zijn netuitbreidingen het hardst nodig? Welke delen van het net hebben nog reservecapaciteit?
Flexibele afspraken: Grote energieverbruikers kunnen net als laadpalen in piekuren worden teruggeschakeld tegen een vergoeding.
Efficiëntere handel: Geavanceerde modellen verbeteren de afstemming tussen vraag en aanbod, waardoor energie goedkoper en efficiënter wordt ingekocht.

Samenwerken in de keten

Digitalisering stopt niet bij de netbeheerders. Ook aannemers, energieleveranciers en bedrijven in de energieketen werken steeds vaker digitaal samen.

Gestandaardiseerde protocollen: Data-integratie zorgt ervoor dat netuitbreidingen sneller en efficiënter verlopen.
Toegankelijke data: Waar energiebedrijven vroeger informatie voor zichzelf hielden, wordt steeds meer data gedeeld via centrale registers en API’s.
Schaalbare technologie: Oude IT-systemen maken plaats voor moderne, schaalbare platformen die eenvoudig aansluiten op partners in de keten.

Cyberveiligheid: het onderbelichte risico

Met meer digitalisering groeit ook het risico op cyberaanvallen. De oorlog in Oekraïne liet zien hoe hackers energienetten kunnen verstoren. In het Westen groeit het besef dat energievoorziening niet alleen fysiek, maar ook digitaal beschermd moet worden.

Hybride oorlogsvoering: Cyberaanvallen kunnen netwerken platleggen, zoals eerder in Oekraïne gebeurde.
Ketenkwetsbaarheid: Niet alleen grote netwerken zijn doelwit, ook slimme omvormers van zonnepanelen kunnen op grote schaal worden misbruikt mits niet goed beschermd.
Strengere beveiliging: De energiesector investeert in cybersecurity om netwerken weerbaarder te maken.

Conclusie: digitalisering als versneller van de transitie

De energietransitie versnelt, maar loopt tegen fysieke grenzen aan. Digitalisering helpt om het bestaande net slimmer te benutten, energiegebruik beter af te stemmen en samenwerking in de keten te verbeteren. Net zoals banken ooit IT-bedrijven werden, is de energiesector steeds afhankelijker van technologie. Slimmere energievoorziening, betere data-analyse en veiligere digitale infrastructuur zijn de sleutel tot een toekomstbestendig energienet.

Bekijk ons aanbod ook eens.