De toekomst van organisaties in een AI-gedreven wereld: de diamantstructuur

Dat blijkt onder meer uit het recente Stanford-onderzoek ‘Canaries in the Coal Mine(Verwijst naar een externe website)’. De vraag is dus niet óf AI werk en organisaties verandert, maar hoe. En nog belangrijker: hoe zorgen we dat technologie niet de mens vervangt, maar juist versterkt? 

Het antwoord ligt in een nieuwe organisatiestructuur: de diamantvorm. Een model waarin AI en menselijke expertise elkaar aanvullen en dat organisaties wendbaar, efficiënt én toekomstbestendig maakt. 

Wat is een diamantvormige organisatie? 

De klassieke piramide, met veel junioren onderaan en een smalle top van senioren, maakt plaats voor een diamant. In deze structuur neemt AI routinetaken en eenvoudige processen voor zijn rekening, zodat er meer ruimte ontstaat voor een sterk middenkader van medior professionals die de kern van de organisatie vormen. Aan de bovenkant sturen senioren op strategie, leiderschap en ethiek. Zo ontstaat een balans waarin technologie het fundament ondersteunt en de mens het verschil maakt. 

Welke beroepen veranderen door AI en welke juist niet? 

AI beïnvloedt werk op twee manieren: door automation, waarbij taken volledig door technologie worden overgenomen, en door augmentation, waarbij AI de mens ondersteunt maar niet vervangt. 

In functies die sterk leunen op repetitieve en voorspelbare taken, zoals junior softwareontwikkelaars, klantenservicemedewerkers, administratief personeel en recruiters, zien we dat veel werkzaamheden geautomatiseerd kunnen worden. AI kan bijvoorbeeld basiscode genereren, standaardvragen beantwoorden via chatbots of CV’s screenen in de eerste selectie. Het werk verdwijnt daarmee niet volledig, maar verandert wel in aard en vraagt om nieuwe vaardigheden. 

Deze ontwikkeling heeft ook gevolgen voor de arbeidsmarkt. Zo laat onderstaande grafiek(Verwijst naar een externe website) zien dat de instroom van jonge professionals (22–25 jaar) in deze functies duidelijk afneemt. 

Tegelijkertijd zijn er beroepen waarin AI juist een versterkende rol speelt. Medior en senior softwareontwikkelaars gebruiken AI als hulpmiddel om code te reviewen en te verbeteren. HR-professionals blijven onmisbaar bij cultuurvorming, ethische keuzes en strategische talentontwikkeling. In de zorg ondersteunt AI weliswaar bij administratie en monitoring, maar het menselijke contact, ervaring en klinisch oordeel blijven onvervangbaar. Ook onderzoekers en strategen profiteren van AI als hulpmiddel, terwijl hun (moeilijk te automatiseren) creativiteit en interpretatie cruciaal blijven. 

Waarom werkt de diamantstructuur in een AI-tijdperk? 

De diamantstructuur kan organisaties meerdere voordelen bieden. Allereerst zorgt AI voor meer efficiëntie doordat repetitieve taken worden overgenomen, waardoor medewerkers zich kunnen richten op werk dat écht waarde toevoegt. Daarnaast stijgt de kwaliteit, omdat medior professionals met hun domeinkennis beter onderbouwde beslissingen nemen en innovatie stimuleren. Ook vergroot de diamantstructuur de flexibiliteit: organisaties kunnen sneller inspelen op veranderingen en nieuwe kansen. Tot slot maakt dit model organisaties toekomstbestendig, doordat medewerkers vaardigheden ontwikkelen die moeilijk door AI te automatiseren zijn. 

Hoe pas je dit toe in jouw organisatie? 

Het succes van de diamantstructuur begint met een heldere analyse van taken: welke werkzaamheden kunnen door AI worden geautomatiseerd en welke vragen juist om menselijke expertise? Investeer vervolgens in het middenkader door medior medewerkers te trainen in het gebruik van AI, samenwerking en leiderschap. Creëer leerpaden die starters structuur en begeleiding bieden, zodat zij sneller kunnen doorgroeien. Moedig daarnaast innovatie aan door experimenten met AI te stimuleren en creatieve toepassingen te belonen. En bovenal: houd de focus op mensen, zodat technologie de menselijke ervaring versterkt in plaats van vervangt. 

Conclusie: AI maakt organisaties diamantvormig 

AI verandert niet alleen de manier waarop we technologie inzetten, maar ook hoe we organisaties inrichten. De diamantstructuur biedt hiervoor een krachtig antwoord: organisaties die dit model omarmen, worden efficiënter en innovatiever, terwijl ze tegelijkertijd mensgericht blijven. Door AI slim te combineren met menselijke expertise ontstaat een balans waarin repetitieve taken worden geautomatiseerd, professionals zich kunnen richten op complexere vraagstukken en medewerkers vaardigheden ontwikkelen die ook in de toekomst relevant blijven. Zo vormt de diamantstructuur een duurzaam organisatiemodel dat bedrijven helpt wendbaar en toekomstbestendig te zijn in een wereld waarin AI steeds centraler staat.